 |
| ‘යෙලෝ බර්ඩ්‘ චිත්රපටයෙන්... |
(මෙම ලිපිය ඉරිදා රිවිර පුවත්පතේ ‘රඟමඬල‘ අතිරේකය වෙනුවෙන් ලියන ලදුව පසුගිය ඔක්තෝබර් 01 වැනි දින පළ විය.)
කොළඹ ජාත්යන්තර සිනමා උළෙලෙහි අනාගතය
අවිනිශ්චිතව පවතින මොහොතක යාපන ජාත්යන්තර සිනමා උළෙල සිය තුන්වැනි පියවර සාර්ථකව
කෙළවර කළේ ය. 2015 වර්ෂයේ දී ඇරඹ, වාර්ෂික උළෙලක් ලෙසින් දිවෙන යාපනයේ මේ මහා
සිනමා මංගල්යය, වාර්ෂිකව, දකුණු වාසීන්ගේ සුපුරුදු සවාරිවලින් වෙනස් මගක් ගනිමින්
යාපනය වෙත ඇවිද යන්නට හා එහි සරන්නට මට ආරාධනා කර ඇති බැවින් ඒ පිළිබඳව පසුවදනක්
ලියා දෙන්නැයි මෙම පිටුවෙහි සංස්කාරකවරයා කළ ඉල්ලීම පසෙක දමන්නට නොහැකි හැඟීමක් මසිත
ජනිත විය. මෙම කෙටි ලියැවිල්ල පසුගිය සැප්තැම්බර් මස 15 වැනි දින සිට 20 වැනි දින දක්වා, පුරා දින හයක් යාපනයේ
මැජෙස්ටික් සිනමා සංකීර්ණය, යාපන විශ්වවිද්යාලයේ කයිලාසපති ශ්රවණාගාරය සහ හැටන්
නැෂනල් බැංකු ශ්රවණාගාරය, බ්රිතාන්ය කවුන්සිල ශ්රවණාගාරය ආදී කලාප පසුබිම්ව
විහිද පැතිරුණු යාපන ජාත්යන්තර සිනමා උළෙලෙහි වටිනාකම් සහ මතක පිළිබඳ සිහිකැදවීමකි;
ඒ හා සමග එය ඔබ හා බෙදා ගැනීමකි.
නගර කේන්ද්ර සිනමා උළෙල සංස්කෘතිය සහ යාපනය
සිනමා උළෙල
ලොව ප්රධානතම උළෙල අතර කියැවෙන කාන්ස්,
බර්ලින්, ටෝකියෝ, වෙනිස්, ලන්ඩන්, සිඩ්නි, මොස්කව් ඇතුළු සියල්ල එනමින් යුතු නගරය
කේන්ද්රීයව විහිදේ. බොහෝ නගරවල නගර සභාවන්, නගරය අයිති රටෙහි රජය, නගරයෙහි ක්රියාත්මක
හෝ ආශ්රිතව විහිද ඇති පෞද්ගලික සමාගම්, නගරවැසි ප්රජාව ඇතුළු විශාල කණ්ඩායමක්
වාර්ෂිකව පැවැත්වෙන මෙම උළෙල වෙනුවෙන් වෙහෙසෙති. වෙළඳ සමාගම් තම සන්නාමය ප්රවර්ධනය
වෙනුවෙන් එක් වීම යන ප්රමුඛ වෙළඳ අවශ්යතාවෙහි සිට හුදෙක් සිනමා රසිකත්වය හා
කලාවෙහි ප්රවර්ධනය වෙනුවෙන් කැපවන ස්වේච්ඡාවෙන් දායකත්වය ලබා දෙන්නන් දක්වා මෙම
එකතුව විහිද යයි. නගරයකට නම් එය තම සංස්කෘතික දියුණුවෙහි කැඩපතකි. එහි වැසියන්ට එය
අභිමානයකි.
සිනමා උළෙලක් යනු සිනමා කෘති ගණනාවක් එක දිගට
තිරගත කෙරෙන සිනමා දර්ශන මාලාවක් පමණක් නොවේ. විශිෂ්ඨයින්ගේ සිනමා කෘති පිළිබඳ ප්රත්යාවලෝකන,
සිනමාව පිළිබඳ සංවාද සහ විද්වතුන් හා ප්රවීනයින් මෙහෙයවන වැඩමුළු, සිනමා වෙළඳ
පොළ, සිනමා කෘති අතර තරග, නවකයින් හඳුන්වාදීම්, සිනමාකරුවන්ගේ හා ආශ්රිත ප්රජාවගේ
සුහද හමු ආදී නානාවිධ ක්රියාකාරකම් උළෙලක් සමග පවතී. බොහෝ සිනමා උළෙලවලදී යම්
නිශ්චිත අංශයන් වෙනුවෙන් සම්මාන හා ත්යාග ද පිරිනැමෙති. ඒ නිසාම උළෙලවලට ඇතුළු වන
සිනමා පට තරගකාරී හා තරගකාරී නොවන අංශ නියෝජනය කරමින් තිරගත කෙරෙති.
යාපනය ජාත්යන්තර සිනමා උළෙල ඉහත ලක්ෂණ ගණනාවක්
පූරණය කරමින් සැබෑ ජාත්යන්තර සිනමා උළෙලක රුවගුණ සහිතව මෙරට ක්රියාත්මක එකම
සිනමා උළෙලයි. ‘එකම‘ යන යෙදුම එහිලා යෙදිය හැක්කේ කොළඹ ජාත්යන්තර සිනමා උළෙල
දෙවතාවක් අප හමුවට පැමිණ ඇතත් එහි ඉදිරිය තවමත් අවිනිශ්චිත හෙයිනි. සිනමා කෘති ප්රදර්ශනය
අතින් ප්රධාන අංශ කිහිපයක්ම යාපන ජාත්යන්තර සිනමා උළෙල හමුවේ ඇත. දේශීය හා ජාත්යන්තර
සිනමා කෘති ප්රදර්ශනය කෙරෙන තරගකාරී නොවන සිනමා දැක්ම එයින් වැඩි සිනමා කෘති
සංඛ්යාවක් අපි වෙත ගෙන එයි. මෙවරද එය, ශ්රී ලංකාව, ඉන්දියාව, ප්රංශය, ජර්මනිය,
චීනය, සිංගප්පූරුව, ඉතාලිය, ස්ලොවැකියාව, එක්සත් රාජධානිය, චිලී, කැනඩාව, ඕස්ට්රේලියාව,
ක්රොඒෂියාව, ස්විට්සර්ලන්තය, චෙක් රිපබ්ලික්, රුමේනියාව, ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය,
නෙදර්ලන්තය, පෝලන්තය යන රටවල විශිෂ්ඨ කෘති රැසක් අප වෙත තැබී ය. සිය කුළුදුල්
වෘතාන්ත සිනමා කෘතිය සිනමාවට නගන කෝඩුකාරයින්ට පමණක් යාපන සිනමා උළෙලේ තරගකාරී
අංශය විවෘත වේ. ජාත්යන්තර විචාරක ජූරියක් හමුවේ ප්රදර්ශනය කෙරෙන එම සිනමා කෘති
අතුරින් තුනක් සම්මානය සඳහා නිර්දේශ කෙරෙන අතර හොඳම කෘතිය සම්මානයට පාත්රවන්නේ
අවසන් දින රාත්රියේ පැවැත්වෙන සම්මාන උළෙලේ දී ය. මෙවර ඒ සම්මානය ඉන්දීය තරුණ
සිනමාකාරිනියක වූ අනන්යා කසරවල්ලි (ගිරිෂ් කසරවල්ලිගේ දියණිය) විසින් සිය ‘හරිකතා
ප්රසංග‘ චිත්රපටය වෙනුවෙන් දිනාගත්තේ ඉන්දීය සිනමාකාරිනියක වූ විදූ
වින්සන්ට්ගේ ‘මෑන්හෝල්‘ චිත්රපටයත්, ශ්රී ලංකාවේ දුමින්ද සංජීවගේ ‘දිසිදි පත්‘
චිත්රපටයත් නිර්දේශ නාම අතර තබමිනි.
යාපනය සිනමා උළෙල දෙස් විදෙස් විශිෂ්ටයින් අගයයි.
ඔවුන්ගේ කෘති යළි ප්රදර්ශනයට කැඳවා විමසා බලයි. ප්රංශ නව රැල්ලේ එකම ක්රියාකාරී
සිනමාකාරිනිය වූ ඇග්නෙස් වර්දාගේ ප්රත්යාවලෝකන සිනමා දැක්මකින් සහ ‘අහස් ගව්ව,
බඹරු ඇවිත්, සොල්දාලු උන්නැහෙ, පාර දිගේ සහ මතුයම් දවස‘ යන චිත්රපටවලින් සමන්විත
ධර්මසේන පතිරාජ ප්රත්යාවලෝකන සිනමා දැක්මකින් ද මෙවර උළෙල පෝෂිතව තිබිණ. එමතුද
නොව ධර්මසේන පතිරාජයන්ගේ සිනමාව විමසා බැලුණු විද්වත් කථිකාවක් ද සිනමා උළෙල
අතරතුර පැවති අතර අවසන් දින පැවති සිනමා සම්මාන රාත්රිය ප්රභාමත් වූයේ ආචාර්ය
පතිරාජයන් වෙත 2017 උළෙලේ යාවජීව සම්මානය පිරිනමන ලද හෙයිනි.
කෙටි චිත්රපට සඳහා තරගකාරී අංශයක් ඇති යාපන
සිනමා උළෙල හොඳම දේශීය කෙටි චිත්රපටය, හොඳම විදේශීය කෙටි චිත්රපටය සහ වැඩිම ප්රේක්ෂක
ප්රසාදය දිනූ කෙටි චිත්රපටය යනුවෙන් සම්මාන තුනක් පිරිනමයි. මෙවර එම සම්මාන
පිළිවෙලින් ධනංජය බණ්ඩාර අධ්යක්ෂණය කළ ‘Song of the Innocent’ කෙටි චිත්රපටයටත්,
ස්ටෙෆාන් ස්කාලටෙස්කියු (රුමේනියාව) අධ්යක්ෂණය කළ ‘Gratitude’ කෙටි සජීවකරණ චිත්රපටයටත්, ධනේෂ්වරන් සමිදන් අධ්යක්ෂණය
කළ ‘The Border’ කෙටි චිත්රපටයටත් හිමි
විය. ඒ දේශීය හා විදේශීය
අංශයන්හි අවසන් තරගකාරී වටයන් සඳහා එක් එක් අංශයෙන් 10 බැගින් තෝරාගැනුණු කෙටි
චිත්රපට 20ක් අතුරිනි.
විවිධත්වය සමග එන විචිත්රත්වය
 |
| ‘රතු සමණල හීනයක්‘ චිත්රපටයෙන් |
මෙවර සිනමා උළෙලෙහි කෙටි
චිත්රපට අංශයෙහි ජූරි සභිකයකු වශයෙන් කටයුතු කරන්නට සිදු වීම නිසා සිනමා උළෙලෙහි
විවිධ අවකාශ අතර ඇවිද යාමට මට ඉඩ ලැබුණේ අවම වශයෙනි. එහෙත් ඒ සමගින් වුව සාමාන්ය
ප්රේක්ෂකයකු වශයෙන් නරඹන්නට ලැබුණු දිගු වෘතාන්ත චිත්රපට කිහිපය විචිත්ර
මතකයන් රැසක් මවෙත ඉතිරි කළේ ය. ඒ අතුරින් මෙහි සඳහන් නොකර යා නොහැකි චිත්රපට
කිහිපයක් ද වෙයි.
තරගකාරී අංශයට ඉදිරිපත්ව
තිබුණු, සිංගප්පූරු ජාතික සිනමාකරු කේ.රාජ්ගෝපාල්ගේ ‘ද යෙලෝ බර්ඩ්‘ සිනමා කෘතිය,
දැන් අප රට ද එසේ විය යුතු යැයි ගොඩනගන්නට සදන සිංගප්පූරුව ගැන අප නොදකින කලාපයක්
වෙත නෙත් විවර කරන්නකි. සිනමා උළෙලෙහි අධක්ෂවරිය වන අනෝමා රාජකරුණා පැවසූ පරිදි
උළෙලට මෙය තෝරාගැනීමේදීම මෙම ‘අනෙක් සිංගප්පූරුව‘ හමුවීම විශේෂ අවධානයට ලක්ව ඇත.
සිංගප්පූරු-ඉන්දියානු දමිළයකු වන එහි ප්රධාන චරිතයේ (ශිවා) පුවත විකාශනය වන්නේ
සිරගයෙින් නික්මුණු පසු සිය බිරිද හා දියණිය හමු නොවන ඔහුගේ චරිතය සහ පුරවැසි බව
නොමැති හෙයින්ම ලිංගික සූරාකෑමට ලක් වන චීන ජාතික චරිතය (චෙන් චෙන්) ආශ්රිතව ය.
සිංගප්පූරුවේ සශ්රීක බව ඔවුන්ගේ ජීවිතවලට උරුම නැත. උරුමය අහිමි වීම, වේදනාව හා
රැවටීම සමග එන කළකිරීමයි.
ක්රොඒෂියානු අධ්යක්ෂවරියක
වන කත්රිනා සින්කා මැට්ජෙවික්ගේ ‘ද ට්රැම්පොලයින්‘
චිත්රපටය පියා හැරගිය නමුත් මවගේ ආදරය නොලබන දැරියක්, නිදහස සොයන යොවුන්
තරුණියක් සහ තමන්ට ලැබෙන දරුවාට තමන් ආදරය
නොවනු ඇතැයි බිය වන විවාහක කතක් අතර එකිනෙකට සම්බන්ධිත නමුත් වෙන්ව දිවෙන කතා
පුවත් තුනක් ඔස්සේ විහිද යන්නකි. කාන්තාවන් සිය ජීවිතයේ එක් එක් අවධීන්හි මුහුණ
දෙන අභ්යන්තර හා බාහිර අරගලයන් ඔස්සේ දිවෙන එහි දෘශ්යමය වශයෙන් පොහොසත් ආඛ්යානය
කෙළවර වන්නේ මේ එකම චරිතයක්දැයි යන චමත්කාරජනක පැනයක් අප වෙත තබමිනි.
සම්මානිත හා නිර්දේශිත
චිත්රපට මග හැරුණ ද ප්රියන්ත කළුආරච්චිගේ ‘රතු සමණල හීනයක්‘ සහ සංජීව
පුෂ්පකුමාරගේ ‘දැවෙන විහගුන්‘ චිත්රපටවල ප්රේක්ෂාගාර හා එක්වීමට මටද අවස්ථාව
හිමි විය. මායා යථාර්ථයට නෑකම් කියන කළුආරච්චිගේ චිත්රපටය එක් අතෙකින් ප්රේම
වෘතාන්තයක් අප වෙත තබමින් ද, තවත් අතෙකින් පශ්චාත් යුධ පුරවැසියා මුණ ගස්වමින් ද
මේ සමයෙහි අප අභියස නැගෙන සමාජ අර්බුදය සාකච්ඡාවට ගනියි. එය චරිතයන්හි අනන්යතා හා
සමීපව ගණුදෙනු කරනු වෙනුවට, එහි ඇති මායා යථාර්ථමය ලක්ෂණ හේතුවෙන්ම, එය පසෙක සිට
විමසීමකට අපට ආරාධනා කරයි. එහෙත් පුෂ්පකුමාරගේ චිත්රපටය, ඔහුගේ මුල් කෘතියෙන්
බැහැරව, සෘජුව චරිත හා කේන්ද්රීයව රැඳෙමින් ඔවුන් අත් විදින ඛේදවාචකය අප ඉදිරිපස
තබා පෙන්වයි. රූපමය සත්කාරයෙන් පොහොසත් කෘති දෙකම අනාගත කලාගාර සිනමාවේ දෘශ්ය
වියමන් පිළිබඳ අප සැක සංකා තබා ගත නොයුතු බැව් පහදා දෙයි.
ඉහත සිනමා මුණගැසීම්
කෙසේ වුව, මා වඩාත් තෘප්තියට පත් වූයේ කේසවරාජන්ගේ ‘පනයිමරක්කඩු‘ නරඹන්නට ඉඩ ලැබීම
හේතුවෙනි. කේසවරාජන් යනු උතුරේ ක්රියාකාරී ද්රවිඩ සිනමාකරුවන් අතර ප්රමුඛයා
ය. ඔහුගේ ‘පනයිමරක්කඩු‘ වර්තමාන උතුරේ සිනමා භාවිතය පිළිබඳ අනේක කාරණා රැගත් දෘශ්යමය
ගතක් වැනි ය. සිනමා උළෙල සඳහා ඔහු චිත්රපටය ඉදිරිපත් කරන විටත් එහි දෙවැනි
අර්ධයේ වැඩ පූර්ණ ලෙස අවසන්ව තිබුණේ නැත. ඒ පිළිබඳ කේසවරාජන් අවසන අපෙන් සමාව
ඉල්ලා සිටියේ ය. එහෙත් එය සමාව ඉල්ලිය යුතු නොවන කරුණක් බව මට හැගුණේ ඔහු ප්රේක්ෂකයින්
වෙත සිදු කළ දමිළ භාෂිත පැහැදිලි කිරීම් උළෙල සංවිධායක මණ්ඩලයේ සිටි ආනන්ද රමනන්
විසින් පෙරළා දුන් පසු ය. ‘පනයිමරක්කඩු‘ වසර හතක අනවරත සිනමා වෑයමකි. එහෙත් එයට
තවමත් වැයවී ඇත්තේ රුපියල් ලක්ෂ දෙකක් පමණි. එහි නළු නිළියන් ඇතුළු සියල්ලෝ කෝවිල්
බතින් සෑහී කෘතිය වෙනුවෙන් වෙහෙසුණු බව කේසවරාජන් කීවේ ආවේගයකිනි. එසේම
සෙනෙහසකිනි.
පනයිමරක්කඩු අපට කියන
පුවත කුමක් ද? එය සිවිල් යුද්ධය අවසන්ව, කඳවුරුවලින් පුනරුත්ථාපනය ලැබ ගමට එන
එල්ටීටීඊ සාමාජිකයාගේ කතාවයි. එසේම උතුරේ යුධ වැන්දඹුවගේ කතාවයි. යුද්ධයෙන් සිය
පියා, සොහොයුරා හෝ ඥාතීන් අහිමි වූ ජීවිත ඉතිරි වූවන්ගේ කතාවයි. එහි දෘශ්ය
සැකසුම් සැම ඇසිල්ලකම පොහොසත් නැත. ශබ්දය තවම පූරණය වී නැත. එහෙත්, දකුණටත් ඇතැම්
විට අත්විඳිය හැකි, පශ්චාත් යුධ යථාර්ථයන් ගණනාවක් එහි හමු වේ. ‘පුනරුත්ථාපනය වූ‘
හිටපු එල්.ටී.ටී.ඊ සාමාජිකයා දැන් රැකියාවක් නොමැතිව අසරණ වූ අත්හැර දැමූවෙකි.
යුද්ධය නිසා ගම්බිම් හැර ගිය වැසියන්ගේ ඉඩම් ධනවත් මුදලාලි ප්රජාව හා දේශපාලන
හස්ත විසින් ඩැහැගනිමින් තිබෙයි. කටුක, මග හැර යා නොහැකි, ඛේදයන් රැසකි.
යාපනය, එය මිහිරි හමු
රැසක එකමුතු බිමකි!
යාපන ජාත්යන්තර සිනමා
උළෙල කේසවරාජන් සහ පතිරාජ එක බිමකට කැඳවූ අවකාශයකි. වසර 7ක් තැනෙමින්, අවසන්
වෙතැයිද යන පැනය ද සහිතව තිබූ ‘පනයිමරක්කඩු‘ උළෙල ඉලක්කයක් කරගනිමින් නිම කළ බව
කේසවරාජන් කියන්නේ ආඩම්බරයෙනි. ‘ඔයා ගිහින් චිත්රපටය හදන්න... අපට කීර්තිය
විතරක් අරන් එන්න!‘ යනුවෙන් පවසමින් මහාචාර්ය කයිලාසපති, යාපනය විශ්වවිද්යාලයේ
එවක උපකුලපතිවරයා ලෙස තමන්ට ‘පොන්මනි‘ සාදන්නට නිවාඩු අනුමත කළ බව පතිරාජයන්
කියන්නේ අතීත ස්මරණ සමග නෙතට නැගි තුටු කදුළු ද සමගිනි. ඔහු දශක හතරකට පසු
කීර්තියේ උච්චතම අවස්ථාවක් විශ්වවිද්යාලයේ මුව විටෙහිදී යළි අත් කර දී ඇත. උළෙල
සිනමාකරුවන්ට ඉලක්ක, ස්මරණ, ඇගයීම් ප්රතිමුඛ කොට ඇත.
යාපන ජාත්යන්තර සිනමා
උළෙල දශක ගණනාවක අතීතය යළි සිහි කැඳවන තෝතැන්නකි. සිනමා උළෙල නරඹා අතුරු මගෙක ඇති
කුඩා කඩපිළකට ගොඩ වී යාපනයේ තෝසේ එකක් සමග වඩේ කන ඔබට ‘තමන්ගේ අතීත සිංහල මිතුදම්‘
සිහි කොට සිනා නගන කඩ හිමියකු හමුවිය හැක. මනුෂ්යත්වය හා ගණුදෙනු කරන සිනමා කෘති
නරඹා ඔබ මගට බසිනු ඇත්තේ නිකම්ම නිකම් තල් සූකිරි හෝ හකුරු සමග යාපනයේ මිදි රැගෙන
හැරී යන මහ සෙනඟ හා එක්වන්නට නොවේ. සිනමා කෘතියේ රාමුව තුළ හමුවූවාට වඩා බරැති
ජීවිත නගරාවකාශය හා යාබද අතුරු මාවත් තුළ ඔබට හමුවනු ඇත. ඔබ ඔවුන් හා සැබවින්ම
සිනා නගනු ඇත.
තිස්වස් යුද්ධයකට පසු, නැගෙමින් තිබෙන භොතික
පරිසරය දැක, යුද්ධයේ නටඹුන් කැමරාවට නගා ගනිමින්, එනමුත් බිඳුණු සිත් තුළ ඇති
වේදනාව පිළිබඳ මඳ සැලකිල්ලකුදු නොමැතිව යාපන අර්ධද්වීපය පුරා ඇවිද
යමින්, නාගදීපයද වැද පුදාගෙන එන දකුණේ ජන රැල්ලෙන් වෙන්ව, දින පහක් හයක් එහි ජන
ජීවිතය ද දකිමින්, දේශීය හා විදේශීය සිනමාපට ද රසවිඳිමින් කාලය ගෙවන්නට ඔබටත් ඉඩක්
වෙන් කරගත හැකිනම් එළඹෙන වසරේදී අපට එහි මුණගැසිය හැකි ය.
-ප්රියන්ත ෆොන්සේකා -
