Monday, January 16, 2017

රතු බල්ලා


(රිවිර සිනමා කොලම- 14)

සිය පෙම්වතිය වූ නැන්සි මුණ ගැසී යළි නවාතැන බලා එන අතරතුර, හැමර්ස්ලි යකඩ ආකරයේ බස් රථ රියදුරු, කඩවසම් තරුණයකු වූ ජෝන්ගේ මෝටර් බයිසිකලය කැන්ගරුවකු හා ගැටේ. ජෝන්ගේ මළ සිරුර ආකර කම්කරුවන් විසින් සොයාගැනෙන්නේ පසුදා උදයේ ය. නැන්සිගේත්, ජෝන්ගේ මිතුරු කම්කරුවන්ගේත් දැඩි කම්පනයට හේතුවන මෙම මරණය, දින කිහිපයකට ජෝන්ගේ ප්‍රාණසම මිතුරා පිළිබඳ සොයා බැලීමට ඔවුන්ට අමතක කරවයි. දින තුනකට පසු ඔවුන් දකින්නේ ජෝන් අවසන් වරට නැන්සි බලන්නට නික්ම යද්දී ඔහු එනතෙක් රැඳී සිටින්නැයි කියූ තැනම තවමත් රැඳී බලා සිටින එම මිතුරා ය. ඒ බල්ලෙකි! රතු බල්ලා (Red Dog) නමින් සැමගේ ආදරය දිනූ ජෝන්ගේ ප්‍රාණසම මිතුරා ඔහු ය!

2011 වර්ෂයේ නිෂ්පාදිත ‘රතු බල්ලා‘ (Red Dog) නමැති ඕස්ට්‍රේලියානු චිත්‍ර‍පටය, සත්‍ය කතාවක් මත පදනම් ව එනමින්ම රචිත ලුවී දි බර්නියර්ස්ගේ නව කථාව පසුබිම් කරගත්තකි. ක්‍රිව් ස්ටෙන්ඩර්ස් නමැති ඕස්ට්‍රේලියානු ජාතික සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයාගේ නිර්මාණයක් වූ එය ‘ඕස්ට්‍රේලියානු ඇකඩමි සිනමා සම්මාන උළෙල‘ සහ ‘ඉන්සයිඩ් සිනමා සම්මාන‘ නමැති ඕස්ට්‍රේලියානු සිනමා සම්මාන උළෙල ඇතුළු එරට ජාතික සිනමා සම්මාන උළෙල  රැසක වෙසෙසි අවධානයට හා සම්මානයට පාත්‍ර‍ වූයේ, ආකාර කම්කරුවන්ගේ ජීවිතය හා ඒ හා බැඳුණු ඕස්ට්‍රේලියානු බටහිර කාන්තර සංස්කෘතිය හරහා, ‘රතු බල්ලකු‘ කැටුව ගමන් කරමින් නිර්මාණය කළ ආකර්ෂණීය සිනමා වියමනෙහි අපූර්වත්වය හේතුවෙනි. එසේ වුවත් චිත්‍ර‍පටය දිනූ අපූරුම සම්මානය, එහි ප්‍ර‍ධාන චරිතය වන රතු බල්ලාගේ චරිතය නිරූපණය කළ ‘කොකෝ‘ විසින් දිනාගන්නේ, බල්ලන් සඳහා වූ ‘රන් කරපටි සම්මාන‘ උළෙලේ දී ය. ඇමරිකාවේ ලොස් ඇන්ජලීස්හි පැවැත්වෙන මෙම උළෙල ‘කොකෝ‘ වෙත ලබා දුන්නේ ‘විදේශීය සිනමා කෘතියක උන් හොඳම බල්ලා‘ සම්මානයයි. 

1971 වසරින් ඇරඹෙන කෘතිය විහිද යන්නේ රතු බල්ලාගේ වියපත් අවදිය දකින තරුණ ට්‍ර‍ක්රථ රියදුරකු වූ තෝමස් වෙත  බටහිර ඕස්ට්‍රේලියාවේ, ඩැම්පියර් නගරයේ අවන්හලක හමුවන පිරිසක් විසින් පවසන අතීතාවර්ජනයක් ලෙසිනි. ඒ වන විට එහි රෝගීව වැතිර සිටින සුප්‍ර‍සිද්ධ රතු බල්ලාට සැබෑ ස්වාමියකු නොවූ බව මුල් අතීත වෘත්ත තුළ කියැවුණ ද, සිනමා කෘතියේ ප්‍ර‍ධාන ‘මිනිස්‘ චරිතය වන, ඇමරිකානු ජාතික තරුණ රියදුරකු වන ජෝන් ඔහුගේ ස්වාමියා බව පසුව හෙළිදරව් කෙරේ. හැම්ර්ස්ලි යකඩ ආකරයේ රැකියාවෙහි නිරත කම්කරුවන් හා ආකරයේ බස් රථ රියදුරා වන ජෝන්, පසුව ඔහුගේ පෙම්වතිය වන, ආකරයේ ලේකම්වරිය වන සුරූපී නැන්සි ඇතුළු සියල්ලන්ගේ ජීවිත ආශ්‍රිතව ‘රතු බල්ලාගේ‘ ජීවිත අන්දරය ගොඩ නැඟෙන්නේ ඉන් අනතුරුව ය. ඉතා බුද්ධිමත් සහ ආදරය දිනාගන්නා බල්ලකු වන ඔහු සිය ස්වාමියා වන ජෝන් සමග ගොඩ නඟාගන්නා මිත්‍ර‍ත්වය, බටහිර ඕස්ට්‍රේලියානු කතරෙහි යකඩ ආකරයක් පසුබිමෙහි වන සියලු මානුෂීය සබඳතා පසුබිම් කරගනිමින් නැගෙනු අනතුරුව අපට හමු වේ.

සිනමා නිර්මාණයක් තැනීමේදී අසීරුම නළුවන් අතර තැබෙන සතෙකු විශිෂ්ඨ ලෙස මෙහෙයවා තැනූ චිත්‍ර‍පටයක් ලෙස ද අපට ‘රතු බල්ලා‘ අත්විඳිය හැක. පරතෙරක් නැතිව විහිද පවතින කතරෙහි, රක්ත වර්ණැති පස් සහිත භූමියත්, ඒ මතුයෙහි රේඛා ලෙස දිගුව විහිද යන මහාමාර්ග ආදියත් පසුබිමෙහි තනිව ඇවිද යන ‘කොකෝ‘ගේ අති දුර රූප, බල්ලෙකු ප්‍ර‍ධාන චරිතයට ගෙන නිපදවූ චිත්‍ර‍පටයක අසීරු නිර්මාණකරණය පිළිබඳ සඳහන් ඔබට පිරිනමනු ඇත.

ජෝන්ගේ මරණය අපට හමුවන්නේ චිත්‍ර‍පටය අවසානයේ නොවේ. ඒ එහි මධ්‍යාසන්න හැරවුම් ලක්ෂ්‍යයක් පමණි. දින තුනක් මුළුල්ලේ සිය ස්වාමියා එනමග බලා සිටි ‘රතු බල්ලා‘ ඔහු නොපැමිණි තැන ඔහු සොයා අරඹන විශ්මිත ගමනක් චිත්‍ර‍පටයේ දෙවැනි අර්ධය තුළ විහිද විකාශනය වේ. ඩැම්පියර් නගරය තුළ ජෝන් සැරිසැරූ සියලු ස්ථාන වෙත ගොස් ඔහු විමසන ‘රතු බල්ලා‘ අවසානයේ බටහිරදිග පර්ත් නගරයේ සිට උතුරෙහි ඩාවින් දක්වා සැතපුම් දහස් ගණනක භූමියෙහි ඔහු සෙවූ බව අතීතාවර්ජනය විමසන තෝමස්ට අසන්නට ලැබේ. එක් කතාවකට අනුව ජෝන් සොයමින් ‘රතු බල්ලා‘ ජපානය බලා නැව් නැග ද තිබේ. චිත්‍ර‍පටය තුළ එන, ‘ඇදහිය නොහැකි‘ මෙම පුරා වත් සියල්ල චිත්‍ර‍පටය අප වෙත චිත්‍ර‍ණය කර දෙන්නේ මිනිස් ශිෂ්ඨාචාරයේ ආදිතම ‘සත්ව‘ මිතුරා පිළිබඳ මහරු සෙනෙහසක් අප වෙත නැගෙන පරිදි ය.

චිත්‍ර‍පටය අවසානය එළැඹෙද්දී දිගු ගමන කෙළවර කරමින් යළි ඩැම්පියර් වෙත එන රතු බල්ලා නැන්සි වෙත යයි. නැන්සි ඒ වන විට දිවි ගෙවන ‘කැරවන්‘ උද්‍යානයේ අයිතිකරුවන්, ඔවුන්ගේ ‘රතු පූසා‘ සමග එක්ව ‘රතු බල්ලා‘ ප්‍ර‍තික්ෂේප කළ ද, ආකර කම්කරුවන්ගේ එකමුතුකම ‘රතු බල්ලා‘ටත් නැන්සිටත් ජය අත්කර දෙයි. අතීතාවර්ජන හරහා දිවෙන වෘතාන්තය කෙළවර වන්නේ සිය ආදරණීය ස්වාමියාගේ සොහොන වෙත ගොස් එහිදී මිය යන ‘රතු බල්ලා‘ගේ ජීවිතාවසානයෙනි. ඩැම්පියර් නගරය එහි අනන්‍යතාව ලොවට පවසනු වස් නගරය අභියස රතු බල්ලාගේ ගම්භිර ප්‍ර‍තිමාව නිරාවරණය කරයි. නැන්සිත්, ඇය හමුවට එන නව ‘රතු බලු පැටියාත්‘ බටහිර ඕස්ට්‍රේලියානු කතරෙහි යකඩ සොයා පොළව කනින කම්කරුවන් හා එක්ව අනාගතය දෙස බලා සිටිති.

රත් පැහැ පොළව, පුළුල් කතරෙහි ගිලෙන රත් පැහැ හිරු, රක්ත වර්ණිත මානුෂ ගුණැති බල්ලෙකු හරහා අපට කියන ජීවිතයේ අපූර්වත්වය හා බැඳුණු අරුමැති කතා පෙළක් අපේ ඉදිරිය දෙසද පුළුල්ව බලන්නැයි අපට ආරාධනා කරන බවක් ‘රතු බල්ලා‘ කෙළවර ඔබට හැඟෙනු ඇත.

-ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා -   

Wednesday, January 4, 2017

ඇස් දෙකක්, සහෝදරියක් සහ දේදුන්නක්! (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 13)


සෑම උදෑසනකම පාසැල් යාම සඳහා සිය කුඩා නිවසින් පිටතට එන පාරි සහ චෝටු කාසියේ වාසිය උරගා බලති. පාරි ජය ලැබුවහොත් පාසැල කරා ඇවිද යන තුරුම ඇය සිය සිනමා වීරයා වන ශාරුක් ඛාන්ගේ චිත්‍ර‍පට කතාවක් චෝටු වෙත කියනු ඇත. ඒ චෝටුගේ වාරය නම් ඔහු තෝරාගනු ඇත්තේ ඔහුගේ සිනමා වීරයා වන සල්මන් ඛාන් රඟන චිත්‍ර‍පටයක කතාවකි. ශාරුක් සහ සල්මාන් ඛාන් දෙපළ අප ද හඳුනන තිර තරු වුවත් ඔවුන්ට ආකර්ෂණය වී ඇති පාරි සහ චෝටු අප හඳුනාගන්නේ ‘ධනක්‘ (දේදුන්න) නමැති සිනමා සිතුවම ඉදිරියට ඇදීයත් ම ය. පාරි දස හැවිරිදි හුරුබුහුටි දැරියකි. චෝටු ඇයගේ අට හැවිරිදි කුඩා සොහොයුරා ය. ඉන්දියාවේ රාජස්ථානයේ ඈත පිටිසර ගම්මානයක සිය මාමාත් නැන්දාත් සමග දිවි ගෙවන, දෙමාපියන් අහිමි, මේ දරුවන් වෙත අපගේ වෙසෙසි අවධානය යොමුවන ප්‍ර‍මුඛ කරුණ චෝටුගේ දෙනෙත නොපෙනීමයි.

ශාරුක් ඛාන්, සල්මන් ඛාන් ඇතුළු සුපිරි බොලිවුඩ් තාරකා ඉන්දියාව මතු නොව අප රට තුළත්, අඩු වැඩි වශයෙන් බොලිවුඩ් සිනමාවට ආකර්ෂණය වූ ලෝකය පුරාමත් ප්‍රේක්ෂක මනසෙහි වීරයන්ව වැජඹෙති. ඒ තාරකා මේඝයෙන් වැසී ගිය ලෝකය තුළ බොහෝ විට සාමාන්‍ය මිනිස් ජීවිතය ප්‍රේක්ෂකයාට දුරස් වනු හඳුනාගත හැකි ය. සියලු දුක්ඛ දෝමනස්සයන් තිරයේ සරන සුපිරි වීරයෙකු, සුපිරි පෙම්වතකු විසින් ජය ගනු ලබන කල්හි සතුටින් ඔල්වර නගන හෝ තුටු කදුළු හෙළන ප්‍රේක්ෂාගාරය පියවර කිහිපයකට නුදුරින්, සිනමා ශාලාවට පසුපසින් හමුවන තත්‍ය ලෝකය මනසින් දුරස්කොට තබති. ‘ධනක්‘ සිනමා තිරය වෙත කැඳවාගෙන එන්නේ ඒ දුරස්කොට ඇති තත්‍ය ලෝකයේ අනේක ජීවිත අතුරින් කිහිපයකි.

2016 වසරේ ජූනි මාසයේ මුල්වරට සිනමා ශාලාවලට පැමිණි ‘ධනක්‘, 65 වන බර්ලින් සිනමා උළෙලේ දී හොඳම ළමා චිත්‍ර‍පටයට හිමි ‘පළිඟු වලසා -ග්‍රෑන්ඩ් ප්‍රික්ස්‘ සම්මානය ද, පෝලන්තයේ ‘සිනමා ඉන් ස්නීකරස්‘ සිනමා උළෙලේ ප්‍ර‍ධාන අංශයේ හොඳම චිත්‍ර‍පටයට හිමි සම්මානය ද, මොන්ට්‍රියෙල් ජාත්‍යන්තර ළමා චිත්‍ර‍පට උළෙලේ හොඳම චිත්‍ර‍පටයට හිමි සම්මානය ද දිනාගෙන ඇත. එහි අධ්‍යක්ෂවරයා නාගේෂ් කුකුනූර් ය. රසායන ඉංජිනේරුවරයෙකු ලෙස වෘත්තිය ජීවිතය අරඹන ඔහු 1988 දී සිනමා නිර්මාණකරණයට පිවිසෙන අතර වර්තමානයේ ඉන්දීය සමාන්තර සිනමාව තුළ ඇගයුමට පාත්‍ර‍ව සිටින සිනමාකරුවෙකි.

කුඩා කළ අහිමි වී ගිය චෝටුගේ පෙනීම යළි ඔහු වෙත උරුම කර දීම, සොහොයුරිය, මිතුරිය මතු නොව, ඔහුගේ මග පෙන්වන්නිය ද වන පාරිගේ සිහිනයයි. තවත් මාස කිහිපයකින් උදාවන සොහොයුරාගේ නව වන උපන්දිනය වන විට පෙනීම යළි ඔහු වෙත ලබා දෙන බවට ඇය පොරොන්දු වී ඇත. එවිට නැන්දාගේ ඇස් වසා රාත්‍රියේ හොර රහසේ මාමාත් සමග ඔවුන් දෙදෙන ගොස් නරඹන චිත්‍ර‍පටවල රූප සැබවින්ම චෝටුට දැකගන්නට ලැබෙනු ඇත. නෙත් අඳ වන්නට පෙර අවසන්වර ඔහු දුටු සල්මන් ඛාන්ගේ වික්‍ර‍මයන් යළි ඔහු අත්දකිනු ඇත.



Road Movie නැතිනම් ‘මංපෙත් සිනමා‘ ශානරයට අයත් ‘ධනක්‘ ඒ ලක්ෂණ ඇති පුවතක් බවට හැරෙන්නේ පාරිට හදිසියේම ‘ඇස් දන් දීම‘ සඳහා ආරාධනා කෙරෙන පෝස්ටරයක් මුණගැසීමෙනි. එ් ආරාධනය රැගෙන එහි හමුවන්නේ ඇගේ සිනමා තරුව වන ශාරුක් ඛාන් ය. සිය සොහොයුරාගේ නෙත් යළි ලබා දීමට ශාරුක් උදව් දෙනු ඇතැයි විශ්වාස කරන පාරි දිගින් දිගටම ඔහු වෙත ලිපි ලියන අතර හදිසියේම ඔහු රඟන චිත්‍ර‍පටයක් රාජස්ථානයේ තවත් ගම්මානයක රූගත කරන බව අසා සොයුරා සමග ඔහු වෙත යාමට තීරණය කරයි. සිය පාසැල් ජීවිතය ද උදුරාගත් නපුරු නැන්දාටත්, ඇයගේ දොස් දරාගනිමින් ඔවුන්ට ආදරය කරන මාමාටත් නොදන්වා, චෝටු ද කැටුව පාරි යන දිගු, දුෂ්කර ගමන, ජීවිතය පිළිබද අනේක අත්දැකීම් ඔවුන්ට ලබා දෙන ‘පාඩම් පොතක්‘ නිර්මාණය කර දේ.

දරුවන්ට ආදරය කරන සුන්දර මිනිසුන්, දරුවන් විකුණන්නට බලා සිටින රැවටිලිකරුවන්, සුන්දර විදේශිකයින්, මායාකාර ස්ව්දේශිකයින්, ගීතය හා නැටුම සමගින් සංස්කෘතික ජීවිතය මුණගස්වන රාජස්ථාන වැසියන් හා කුඩා දරුවන් මුණගැසෙමින් කිලෝ මීටර තුන්සියයක් ගෙවා ෂාරුක් ඛාන් සිනමා පටය තනන ගම්මානයට යන පාරිට හා චෝටුට හමුවන බොහෝ දෙනා ද ශාරුක්ගේ රසිකයින් බව වැටහේ. කෙසේ නමුත්, ඔවුන් අදාල ඉසව්වට ළඟා වන විට ශාරුක් පිටව ගොස් ඇති අතර ඔහුගේ පා සළකුණ පවා දේවත්වයෙන් වැළදගන්නා උන්මන්තක රසික ප්‍ර‍ජාවක් පමණක් ඔවුන්ට මුණ ගැසේ. ඔහුගේ ඊළග රූගත කිරීමේ ඉසව්ව ද යළි කිලෝ මීටර සියගණනක දුරින් වුවත් අසළ වන කාන්තාරය හරහා යාමෙන් කෙටි මගකින් එහි ළඟා විය හැකි බව අයෙකු පාරිට පවසයි.

කාන්තාරය හරහා දුෂ්කර පාගමනකට පිවිසෙන පාරි සහ චෝටුගේ ගමනාන්තය විමසා බලනු පිණිස චිත්‍ර‍පටය සොයා යන්නැයි මම ඔබට ආරාධනා කරමි. ඒ සඳහා අන්තර්ජාලය ඔබට උදව් දෙනු ඇත. එතෙක්, හදිසියේ මග හමුවූ සුන්දර විදේශික සංචාරකයකු සමග එක්ව, සාම්ප්‍ර‍දායික රාජස්ථාන් සංගීතය හා බටහිර සංගීතය සමපාත කරමින් කුඩා චෝටු ගයන ගීයක පද කිහිපයක් මෙහි තබමි.


“සැවොම කතා කරති ලෝක සාමය ගැන...
එහෙත් අප දකින්නේ වේදනාව සහ කදුළයි...
අපට යුද්ධය අවැසි නැත...
සටන් අවැසි නැත...
තුවක්කු සහ බෝම්බ හෝ කිණිසි මිට මෙළවූ
අත් ද අවැසි නැත...
මා ඉල්ලන්නේ එකම එක දෙයකි...
අපි ආදරයට වරමක් දෙමු...!“


-ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා - 

Wednesday, December 28, 2016

‘රෝස කැකුළ‘ (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 12)


චාල්ස් ෆොස්ටර් කේන් යනු ඇමරිකානු ජාතික ධනවත් මහළු ව්‍යාපාරිකයෙකි. හිමෙන් පිරුණු පසුබිමක් සිහි ගන්වන ත්‍රිමාන රූ සහිත වීදුරු බෝලයක් අත දරාගෙන මරණාසන්නව වැතිර සිටින ඔහුගේ අතින් ඒ ගිලිහී යන්නේ මරණය ඔහු කරා පැමිණෙද්දීම ය. ‘Rose Bud’, නැත්නම්, ‘රෝස කැකුළ‘ යන්න ඔහු මුවින් ගිලිහෙන අවසන් වදන වෙයි. මරණය ඔහු වෙත එද්දීම ඔහු මුවින් ගිලිහුණු මේ වදන සංඥා කරන ලද්දේ කවරක්දැයි යන්න පිළිබද කිසිවකුට නිසි අදහසක් නොමැත.  ලෝ ප්‍ර‍කට, පුවත්පත් හිමිකරුවකු හා ධනවතකු වන කේන්ගේ මරණය ලොව අවධානය දිනාගත් පුවතක් බවට පත්වෙද්දීම ‘ප්‍ර‍වෘත්ති රීල‘ සිනමා නිර්මාණකරුවකු වන ජෙරී තොම්ප්සන් තීරණය කරන්නේ කේන් කී මෙම අවසන් වදනෙහි අර්ථය සොයා යන්න ට ය. 1941 දී නිර්මාණය වී, දශක ගණනක් මුළුල්ලේම ලොව එදා මෙදාතුර බිහිවූ විශිෂ්ඨම සිනමා කෘතිය ලෙස ඇගයුම් ලබන්නට වරම් ලද ඕසන් වේල්ස් අධ්‍යක්ෂණය කළ ‘Citizen Kane’ (සිටිසන් කේන්) සදහා පාදක වන්නේ ඉහත කී අපැහැදිලි වදනක නිර්වචනය සොයා ප්‍ර‍වෘත්ති රීල සිනමාකරුවකු සිදු කරන සොයා යෑමක සිනමාත්මක සටහනයි.

සම්භාව්‍ය හොලිවුඩ් ආඛ්‍යාන සිනමාව ලෙස පසුකාලීනව ලෝක සිනමා න්‍යාය තුළ කාල නිර්ණය වී අවධානයට යොමු වන 1930 දශකයේ සිට ඉදිරි දශක දෙක තුන දක්වා විහිදි සිනමා සමයේ ප්‍ර‍මුඛතම කෘතියක් වන ‘සිටිසන් කේන්‘ තරුණ සිනමාකරුවකු ලෙස ඕසන් වේල්ස්ගේ දක්ෂතාවයක්, අතිදක්ෂ සිනමා රංගධරයෙකු ලෙස ඔහුගේම වෛශිෂ්ඨත්වයත් ලොවට හෙළි කළ කෘතියකි. ආඛ්‍යානය ගොඩ නැගීමේ සිට ව්‍යක්ත ලෙස සිනමා බස හැසිරවීම දක්වා අධ්‍යක්ෂවරයෙකු ලෙස ඔහු තුළ වන ප්‍ර‍තිභාව ද, තරුණයෙකු සිට මරණය වැලදගන්නා මහල්ලකු වන තෙක්ම කේන්ගේ චරිතය ප්‍ර‍තිනිර්මාණය කිරීම දක්වා රංගධරයෙකු ලෙස ඔහු තුළ තිබුණු ප්‍ර‍තිභාව ද එක ලෙස ප්‍ර‍කට කරන්නට ‘සිටිසන් කේන්‘ සමත් වූයේ සිනමාව පිළිබද පූර්ණ උදාහරණ අංගවලින් සමන්විත තක්සලාවක් බවට ද ඒ පත් කොට තබමිනි.

‘රෝස කැකුළෙහි‘ අභිරහස හෙළි කරගන්නට තොම්ප්සන් කේන්ගේ අතීත සමීපතමයින් සොයා චාරිකාවක් අරඹයි. ඒ වන විට, තදින් මත්පැනට ඇබ්බැහි වී සිටින හා රාත්‍රී සමාජශාලාවක් හිමි කේන්ගේ දෙවැනි බිරිද වූ සූසන් ඇලෙක්සැන්ඩර්, කේන්ගේ පෞද්ගලික ව්‍යාපාර කළමණාකාර බ්‍රෙන්ස්ටයින්, ඔහුගේ සමීප මිතුරකු වූ ජෙඩෙඩියා ලේලන්ඩ් සහ මියගිය බැංකුකරුවකු වූ වොල්ටර් පාක්ස් තැචර්ගේ පෞද්ගලික ලිපිගොනු හරහා වන එම චාරිකාව ෆ්ලොරිඩාවේ ධන කුවේරයකුව මියගිය කේන් දුප්පත් දරුවෙකු ලෙස කොලරාඩෝවේ සිට අරඹන දිගු ගමනක අතීත අවදීන් වෙත කෙරෙන පසු විමසුම් ගමනක් බවට පත් වෙයි. කේන්ගේ ‘රෝස කැකුළ‘ යන වදනෙහි නිසි අරුත, කිසිවකු වෙත ස්ථිර පිළිතුරක් ලෙස හමු නොවූව ද වේදනාබර ළමා කාලයක්, දුෂ්කරතා හා අභියෝගයන්ගෙන් පිරි තරුණ කාලයක් හරහා ඔහු ආ ගමනත්, ජීවන අරුත් යළි විමසන්නට තරම් වන ඔහු මුහුණ දුන් ජීවන අරගලයත් අප වෙත මුණ ගැසෙන්නට පටන් ගනී.

“ඔබට පුළුවන් වුණොත් රෝස කැකුළ කියන වචනෙ තේරුම හොයාගන්න, මං ඔට්ටු අල්ලනව අපිට පුළුවන් හැම දෙයක්ම පැහැදිලි කරගන්න“ වරෙක රෝස කැකුළෙහි අරුත සොයන්නට යන ජෙරී තොම්ප්සන් වෙත වාර්තාකාරිණියක් කියයි.

“නෑ. මම හිතන්නෙ නෑ. කේන් මහත්මයා කියන්නෙ එයාට ඕනෙ හැමදෙයක්ම ලැබුණු ඒත් එක්කම ඒ සේරම නැතිවුණු කෙනෙක්. රෝස කැකුළ කියන්නෙ සමහර විට එයාට නොලැබුණු දෙයක් නැත්තම් එයා ළග තිබිල නැතිවුණු දෙයක් වෙන්න පුළුවන්. ඒකෙන් කිසිම දෙයක් පැහැදිලි වෙන්නෙ නෑ. මම හිතන්නෙ නෑ කිසිම වචනයකින් කෙනෙකුගෙ ජීවිතයක් පැහැදිලි වෙනව කියල. නෑ! රෝස කැකුළ කියන්නෙ නිකම්ම නිකං ප්‍රෙහේලිකාවක එක වචනයක්! නැතිවුණු වචනයක්!!“

ඇමරිකානු පුවත්පත් සමාගම් අයිතිකරුවකු වූ විලියම් හර්ස්ට්, චිකාගෝවේ විසූ කුවේරයින් වූ සැමුවෙල් ඉන්සල් සහ හැරල්ඩ් මැක්‍රොමික් යන අයගේ ජීවන වෘත්ත හා වේල්ස්ගේම ජීවිතයේ අතීත අන්දර අතුරින් මනාව තෝරාගත් ජීවිත කැබැලි සකසුරුවම්ව වියමන් කළ ‘සිටිසන් කේන්‘ සැබවින්ම ජීවිතයේ ප්‍රෙහේලිකාර්ථවලට සිනමා රූපය තුළ පිළිතුරු සෙවූ අනගි සිනමා පටයකි. 2012 වර්ෂයේදී ඇල්ෆ්‍ර‍ඩ් හිච්කොක්ගේ ‘වර්ටිගෝ‘ සිනමා කෘතියට දෙවැනි වන තුරුම ‘සයිට් ඇන්ඩ් සවුන්ඩ්‘ ඇගයුමෙහි අංක එක දිනා සිටි එය, විශිෂ්ඨ කෘතියක් ලෙස රැදෙමින්ම නිරතුරුව පසක් කළේ එහි අවසානය සමග නරඹන්නා හදුනාගන්නා, නමුත් කෘතියේ චරිත නොදකින, ‘රෝස කැකුළෙහි‘ යථා රූපයයි.

ඔව්! ජීවිතය යනු වදනකට ගොනු කළ නොහැකි දෙයකි!



-ප්‍ර‍ියන්ත ෆොන්සේකා -

Friday, December 16, 2016

ජීවිතය සුන්දරයි! (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 11)


“ඔයා හරිම හොඳ කොලු පැටියෙක්! දැන් නිදාගන්න. ඔයාට ලස්සන හීන පෙනේවි! සමහර විට අපි දෙන්නම දකින්නෙ හීනයක් වෙන්නැති. සමහර විට, මේ හැම දෙයක්ම හීනයක් වෙන්නත් පුළුවන්. අම්ම අපි දෙන්නම උදේට ඇහැරවාවි. එයා අපි දෙන්නටම බිස්කට් එක්ක කිරි හදල දේවි!“

ගුයිඩෝ විසින් සිය පස් හැවිරිදි සිඟිති පුතු ජොසුවා හමුවේ මෙම වදන් පවසන්නේ ඔහු නින්දට යන්නට සූදානම් වද්දී ය. ඒ ඉතාලි නිවසේ සුවපහසු කාමරයක ඇති පුතුගේ සයනය මත හිඳ නොවේ. දෙවන ලෝක යුද්ධයේ වින්දිතයන් ලෙස නාසි හමුදාවන්ට හසු වී කඳවුරක ජීවිතය ගෙවද්දී ය. යුදෙව්වෙකු වීම හේතුවෙන් යුදෙව් නොවන බිරිඳ ඩෝරාගෙන්ද වෙන්කොට ඔහු ද, පුතු ජොසුවාද කඳවුරට රැගෙන එද්දී දරුවා නාසින්ගේ ඇස්වලින් වසන් කොට තමන් සමඟ සඟවා තබාගන්නට ගුයිඩෝ සමත් වේ. නිශ්චිතව පෙනෙන මරණය හා තරග වදිමින් ජීවිතය දිනන්නට ඔහු ගෙනයන බිහිසුණු එනමුත් හාස්‍ය උපදවන ක්‍රියාකාරකම් මාලාව අති සුන්දර, මිනිසත්කම පිරුණු සිනමා සිත්තමක් අප ඉදිරියෙහි නිර්මාණ කරයි. ‘ජීවිතය සුන්දරයි‘ (Life is Beautiful) නම් ලබන ඒ සිනමා කෘතිය 1997 දී ඉතාලි ජාතික සිනමාකරු රොබර්ටෝ බෙනිග්නි විසින් නිර්මාණය කරන ලද්දකි.



ගුයිඩෝ-ඩෝරා ප්‍රේම වෘතාන්තය සමගින් ඇරඹෙන සිනමා කෘතියේ මුල් කාල සමය ඩෝරා දිනාගනු පිණිස ගුයිඩෝ විසින් සිදු කරනු ලබන ප්‍රේමණීය නමුත් හාස්‍යජනක ක්‍රියාකාරකම්වලින් පිරී පවතී. හාස්‍ය මුසු සිතුවමක් ලෙස අප සිත් පැහැරගන්නා එය ගුයිඩෝ සහ ඩෝරා, ජොසුවාගේ දෙමාපියන් ලෙස වැඩී වියපත් වත්ම ඔවුන් අභිමුවට එන දෙවැනි ලෝක යුද්ධය, ගුයිඩෝගේ සැහැල්ලු, විනෝදකාමී ජීවිතය ගිලගන්නා ආකාරය විමසන්නට යොමු කරයි. ලක්ෂ ගණනින් ජීවිත හා දේපළ ගිලගනිමින් ආ, සිය පොත් සාප්පුව හා සාමකාමී පවුල් ජීවිතය විනාශ කළ යුද්ධය ගුයිඩෝ භාරගන්නේ තරගයක් ලෙසිනි. ඒ සියල්ලටම වඩා සිය ප්‍රාණසම පුතුගේ ජීවිතය හෝ අනාගතය වෙත මුදා හරින රිසියෙනි. නාසි කඳවුරේ මරණාපේක්ෂක පිරිමින් අතර කුඩා ජොසුවා සඟවාගන්නා ඔහු නාසින්ගේ බිහිසුණු ප්‍ර‍කාශන, ජර්මානු බසින් ස්වකීය ඉතාලි බසට පෙරළා සිය පුතු වෙතට අසන්නට සළස්වන්නේ තමන්ට අවැසි කතාවක් ඒ වෙනුවට ගෙන එමිනි.

“දැන් තරගෙ පටන් ගන්නයි යන්නෙ. ඔයාල ලකුණු 1000ක් ගන්න ඕනෙ මේකෙදි. ඔයාල මේක දිනුවොත් ඔයාලට ගෙදර ගෙනියන්න ලැබෙනව ලොකු තුවක්කුවක් තියෙන යුද්ධ ටැංකියක්. හැමදාම අපි ලකුණු අර ලවුඩ්ස්පීකරෙන් කියනව. ලකුණු අඩු වෙන ක්‍ර‍ම තුනක් තියෙනව. පළවෙනි එක, අඬන බබෙක් වෙන එක! දෙවනි එක අම්ම බලන්න ඕනෙ කියල කියන එක! තුන, ඔයාට බඩගිනියි කියල කන්න මොනවහරි ඉල්ලන එක!!“

ජොසුවාට කඳවුරේ සියලු බිහිසුණු දේ පෙනී යන්නේ ලොකු තුවක්කුවක් සහිත යුද්ධ ටැංකිය දිනාගැනීම සදහා කරන තරගයේ ක්‍රියාකාරකම් ලෙස ය. සිය පියාගේ තුරුලෙහි කුසගින්නෙන්, මව ළඟ නැති තනිකමින් තුරුළු වන ඔහු, තාත්තාටත්, තමන්ටත් දිනාගන්නට ඉඩ ලැබෙන යුධ ටැංකිය ගැන සිතමින් සැනසෙයි.

යුද්ධය හා බැඳී එන බිහිසුණු මරණය හා වේදනාව සමඟ හාස්‍යය සමපාත කරවා මුණගස්වන, ඒ හරහා මනුෂ්‍යත්වයේ උදාරත්වය අපට පසක් කරවන මේ මනරම් සිනමා කෘතිය කෑන්ස් සිනමා උළෙල සහ ඔස්කාර් සම්මාන උළෙල ඇතුළු ප්‍ර‍ධාන උළෙල ගණනාවක් ආක්‍ර‍මණය කොට ඉහළම සම්මාන ගණනාවක් සන්තකයට ගත්තේ ය. ඉතාලි සිනමා විචාරකයින් අධ්‍යක්ෂක බෙනිග්නි ජාතික වීරයෙකු කොට ඔසවා තැබූ, ජුවාන් පාවුළු පාප්තුමන් ඇතුළු ආගමික සමාජයෙන් ද, පොදු ප්‍රේක්ෂකයන් වෙතින් ද ඉහළ පැසසුම් ලැබූ සිනමා කෘතිය එක්තරා අයුරකින් ලෝක යුද්ධය වෙත හා ජර්මානු නාසි හමුදා වෙත පැවති වෛරය හා විරෝධය සිනමාත්මකව මුදා හැරීමක් විය.

සිනමා පටය කෙළවර වන්නේ ලෝක යුද්ධයේ කෙළවර මිත්‍ර‍ හමුදා කඳවුර වෙත ප්‍රවේශ වීමෙනි. කුඩා පෙට්ටියක පෙර දා රැයේ ජොසුවා සඟවා තබා ගුයිඩෝ පිටව යන්නේ පසුදා උදෑසන ජයග්‍ර‍හණයට අවශ්‍ය ලකුණු 1000 ලැබෙන බව නියත බැව් කියමිනි. අවසන් තත්පරයේදී ඔහු නාසින්ගේ අතට හසුවන නමුත් කුඩා ජොසුවාට පසුදින එළිය දකින්නට වරම් හිමි වේ. සැඟව සිටින තැනින් එළියට එන ඔහු දකින්නේ කඳවුර දෙසට හැරී එන මිත්‍ර‍ හමුදාවන් සතු විශාල යුද්ධ ටැංකියයි. ඒ වෙත නංවා ගෙන ගෙනයන ජොසුවාට ඉදිරියට ඇදෙන සෙනග අතරින් සිය මව හමුවේ.  නරඹන්නන් නෙතින් කදුළු සැලෙද්දී කිසිවක් නොදන්නා ජොසුවා සතුටින් කෑගසයි!

“අම්මේ! අපි යුද්ධ ටැංකිය දිනුවා!! අපි ලකුණු දාහම ගත්තා!!!“

සිනමා කෘතියේ බරැති, වේදනාබර නමුත් සැනසුම් සුසුම් ද කැඳවන අවසානය ජීවිතය චිත්‍ර‍ණය කළ හැකි තවත් අපූර්ව සිනමා ආකෘතියක් අප වෙත තබයි.


-          ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා -

Monday, December 5, 2016

පළමු පෙමක ‘සිහින‘ මතක... (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 10)


ඔකේ යනු දසවන වියට පා තැබූ, යොවුන් වියේ දොරටුව දෙසට පිය නගන දැරියකි. මුක්හ්සින් යනු සිය වැඩිමල් සොයුරා සහ නැන්දනිය සමග පාසැල් නිවාඩු සමය ගත කරන්නට ඔකේගේ ගම්මානයට පැමිණෙන දොළොස් වියැති පිරිමි ළමයෙකි. කොල්ලන් සමග උරෙනුර ගැටෙමින්, කෙල්ලන්ගේ ‘ළදරු‘ සෙල්ලම් පිළිකෙව් කරමින්, සෙල්ලමට වැටෙන ඔකේට හදිසියේම මුක්හ්සින් මුණගැසෙන්නේ පිට්ටනියේ දී ය. ඉතා ඉක්මණින් මිතුරු වන දෙදෙන, එකිනෙකාට නැතිවම බැරි, ගම්මානය පුරා ඇවිද යමින් බොහෝ දේ විමසා බලන, බයිසිකල් පදින්නට මෙන්ම සරුංගල් යවන්නට ද අනෙකා සොයා යන, අඹ යහළු මිතුදමකින් වෙලේ. ඒ මිතු දම, ළමා විය ඉක්මවමින් ගැටවර විය වෙත පා ඔසවත්ම එකිනෙකා කෙරෙහි ඇතිවන යෞවන ආදරයක මුල් සළකුණු බව වටහා ගන්නට ඔකේගේ හා මුක්හ්සින්ගේ වැඩිහිටියන්ට අපහසු වන්නේ නැත.

2006 වර්ෂයේදී නිපදවුණු ‘Mukhsin’ (මුක්හ්සින්) යනු, මැලේසියානු සිනමා කතුවරියක වූ යස්මින් අහමඩ්ගේ සිනමා නිර්මාණයකි. එය 57වන බර්ලින් සිනමා උළෙලේ දී ළමා අංශය වෙනුවෙන් විශේෂ ජූරි සඳහනක් ලබා ගත් අතර මැලේසියාවේ ප්‍ර‍දර්ශනය අරඹා දින 4ක් තුළ රින්ගිට් ලක්ෂ 7ක වාර්තාගත ආදායමක් සමගින් ඉහළ ප්‍රේක්ෂක ආකර්ශණයක් ද දිනා ගත්තේ ය. ඒ ඇගයුම් හා ආදායම් වාර්තා සියල්ල පසුපස වූයේ ඉතා සරල ලෙස නමුත් විචිත්‍ර‍ ලෙස, තිරය මත දිග හැරි, යෞවනත්වයට පා තබන අවදියේ හමුවන ප්‍රේමය සහ ඒ හා බැදෙමින් යස්මින් විසින් චිත්‍ර‍ණය කළ සමාජ විවරණය පිළිබඳව වූ ආසක්ත බවයි.   

බයිසිකලයේ ඉදිරිපස කොටසේ ඔකේ ද හිඳුවාගෙන ගම්මානය පුරා ඇය හා යන මුක්හ්සින් විටෙක ගස් නගින අයුරු ද, තවත් විටෙක ගම්මානයේ අනේක තොරතුරු ද ඇය වෙත කියා දෙයි. ඔකේ ඔහුට කියා දෙන්නේ සිය මවගේ යුරෝපීය අධ්‍යාපනය හේතුවෙන් ඇයට ඉතා සමීප ඉංග්‍රීසි භාෂාව සහ ඔහුට දුරස්ථ වෙනස් (බටහිර) සංස්කෘතියකි. ඇයටත් ඇගේ මව හා පියාටත් සමීප පාපන්දු තරග ඇතුළු තවත් දේ මුක්හ්සින්ගේ ද සමීප ඇසුරු අතරට එන්නේ ඔකේගේ මිතුරා ලෙස ඔහු ඒ මාපියන්ගේ ද ආදරය දිනාගන්නා හෙයිනි. ඒ හා සමගින් අසල්වැසියන්ගේද, ගම්වාසීන්ගේ ද සම්මතයන් මායිම් නොකරමින් නිදහස් කෙල්ලක ලෙස වැඩෙන්නට අවශ්‍ය පසුබිම ඔකේ වෙත සලසාදෙමින් යන නූතන මැලේ පවුලක් ලෙස ඔකේගේ පවුල කටයුතු කරන හෙයිනි.

යස්මින් අහමඩ් විසින්, සෙපෙට් හා ගුබ්රා නමින් නිපදවූ තවත් චිත්‍ර‍පට දෙකක අවසන් කෘතිය වූ ‘මුක්හ්සින්‘ තුන් ඈඳුතු සිනමා එකතුවක මැලේසියානු උදාහරණයයි. ඔකේගේ යොවුන් හා තරුණ අවදිය හා බැඳ‍ෙන මුල් කෘති, අවසන් කෘතිය සමගින් යළි හැරී ඇගේ ළමා කාලයට පැමිණේ. ඒ හා සමග තරුණ වයසේ වන ඔකේගේ මාපියන් ද සමග එක්ව එය මැලේසියානු සංස්කෘතිය වෙත ද විමසුම් බැල්මක් එල්ල කරයි.



එංගලන්ත අධ්‍යාපනයක් ලබා ඇති ඔකේගේ තරුණ මවත්, වෙනස්, නිදහස් පැවතුම් සහිත පියාත් පමණක් නොව ඔකේගේ නිවසේ මෙහෙකාරියත් සම්මතයන් මත පදනම් ව සමාජය විමසන හා වෙසෙන චරිතයෝ නොවෙති. සංගීතකාමී, ක්‍රීඩාකාමී ඔවුහු සාම්ප්‍ර‍දායික මැලේ වැසියන්ගේ විවේචනයට ද අවලාදයට ද ලක් වෙති. එසේ වුවත්, ඔකේගේ ජීවන පැවතුම් හරහා ඉදිරියට ගලන සිනමා කෘතිය නිදහස් හා නිවහල් චින්තනයක හා ජීවන සම්ප්‍ර‍දායක ඇති අරුමැති බව හා අනගි බව පිළිබඳ සංඥා සපයයි.

චිත්‍ර‍පටය ඇරඹෙන්නේ පාසැල් නිවාඩුව පිණිස පිටව යන ඔකේට එළඹෙන නිවාඩු සමය පිළිබඳ රචනාවක් ලියාගෙන එන්නැයි පන්තිභාර ගුරුවරයා කරන ඉල්ලීමකිනි. චිත්‍ර‍පටයේ අවසානයේ යළි පාසැල වෙත යන ඔකේට කෙළිදෙලෙන් පිරුණු නිවාඩු සමයක් ගැන ලියන්නට රසවත් කිසිවක් ඉතිරිව නැත. නිවාඩුව පුරා ඇය හා උන් මුක්හ්සින් සමග සුළු අඩදබරයක් කෙළවර උරණ වීම හේතුවෙන් ඔහු ගම්මානයෙන් පිටව යද්දී සමුගන්නටවත් ඇයට අවස්ථාව ලැබී නැත. සිනමා කෘතියේ කිසිදු රූපයක හමු නොවන, මුක්හ්සින් ඇය වෙත තිළිණ කළ සරුංගලයේ කෙළවරක ඔහු ඔකේ වෙත ලියා තැබූ, අපට අනුමාන කරන්නට සිනමාකාරිණිය ඉඩ සලස්වන, වැකිය සමගින් ඇය ජීවිතයේ තවත් ඉසව්වකට මුහුකුරා යමින් සිටී. ඔකේ ද රැගෙන පාසැල් බස්රථය යළි පාසැල් බිම වෙත එන්නේ ඒ ජීවන ඉසව් පිළිබඳ මහරු මතකයන් අපගේ ජීවන අතීතයෙන් ද යළි අවදි කර දෙමිනි.

- ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා - 

Monday, November 28, 2016

සැදූ මවක් වෙත සෙනෙහසින්! (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 9)



රොජර් ලියුන්ග් යනු අවිවාහක මැදි වියැති හොංකොං ජාතික සිනමා අධ්‍යක්ෂවරයෙකි. ඔහු, සිය පවුලේ මෙහෙකාරිය ලෙස වසර ගණනාවක් සේවය කළ, චුන්ග් චුන් නැමති, වයස්ගත මෙහෙකාරිය සමග හොංකොං පුරයේ තට්ටු නිවසක වාසය කරයි. සිය චිත්‍ර‍පට නිෂ්පාදන කටයුතු සඳහා නිතර පීකිං නගරය කරා දුවමින්ද, විවිධ රැස්වීම් ආදියට සහභාගි වෙමින් ද දිවි ගෙවන රොජර්ට නිවසේදී මුණගැසෙන චුන්ග් පෙනෙන්නේ, සිය අහර සරි කර දෙන, ඇඳුම් සකසා දෙන, කතා බහට එතරම් දේ නොමැති නිවසේ වෙසෙන එක්තරා ගැහැණියක් ලෙස පමණි. එක්තරා දිනක, පෙරළා නිවසට එන රොජර්ට ආඝාතය වැළඳී නිවස තුළ වැටී සිටින චුන්ග් හමුවේ. ඇය රෝහල්ගත කළ පසු, දිගු කලක් තිස්සේ සිය නිවස තුළ රැඳී සිටිමින් සිය දිවියේ සියළු අවැසියාවන් සපුරා ලූ චුන්ග් යනු හුදකලා සිය දිවිය පසුපස සිටි මව්ගුණැති සෙවණැල්ල බව ඔහුට පසක් වේ.

ඈන් හුයි නමැති හොංකොං ජාතික සිනමාකාරිණිය විසින් අධ්‍යක්ෂණය කෙරුණු ‘සරල ජීවිතයක්‘ අරුතැති ‘Simple Life’ යනු 2011 වර්ෂයේ නිමැවුණු, ඉතා සෙමින් ගලා යන  ඇති රිද්මයක් සහිත ආකර්ෂණීය සිනමා කෘතියකි. මෙම චිත්‍ර‍පටය සිය සිනමා වෘත්තියෙන් සමුගැනීමේ කෘතිය බව සටහන් කරන්නට හුයි අදහස් කරගෙන සිටියද, චුන්ග්ගේ චරිතය නිරූපණය කළ ඩෙනී එල්පී වැනිස් ජාත්‍යන්තර සිනමා උළෙලේදී හොඳම නිළියට හිමි සම්මානය දිනාගැනීම ඇතුළු කෘතිය දිනාගත් වෙසෙසි අවධානය එම තීරණය අනාගතය වෙත තල්ලු කරන්නට හේතු සපයා දුන්නේ ය.

චුන්ග්ගේ රෝගාතුර වීම රොජර් මෙතෙක් සිනමා රූප තුළ සෙවූ ජීවිතයේ අර්ථය සැබෑ දිවිය දෙසට හැරී විමසන්නට ඔහුට හේතු සපයා දෙයි. සිය උදෑසන තේ කෝප්පයේ පටන් සියල්ල නිසි පිළිවෙතකට අනුව සපුරා දුන් ඒ අරුම ගැහැණිය කවුරුන්දැයි ඔහු ජීවිතයේ පළමුවරට හැරී විමසා බලයි. තමන් කුඩා ළදරුවකු අවදියේ පටන් කළ කී දෑ සියල්ල පිළිබඳ මහරු මතකයන් සිත්හි දරාගනිමින්, විවාපත් නොවී සිය තරුණ දිවිය සිය පවුල වෙතම දියකර හරිමින්, කිසිදු අයුරකින් ඒ කිසිවකට මැසිවිලි නොනගමින් තම ජීවිතය හා සමාන්තරව, නිහඬව තමා දෙස බලා හිදිමින්, ගමන් කර ඇති චුන්ග් තව දුරටත්, ජීවිතයේ රෝගී සැඳෑ සමය තුළ මගහැර යා නොයුතු විශිෂ්ඨ ගැහැණියක බව රොජර් වටහා ගනියි. එතැන් පටන් ඔහුගේ ජීවිතයේ වැඩි කාලයක් වෙන් වන්නේ චුන්ග්ගේ ජීවිතයේ සතුට සොයා දෙනු පිණිස ය.

මෙහෙකාරියක ලෙස නාමික ව හැඳින්විය හැකි වුවත්, ලියුන්ග් පවුලේ සාමාජිකාවක සමානව ජීවිතය ගත කර ඇති චුන්ග් රෝගී ජීවිතය ඔවුනට බරක් නොවී මහලු නිවාසයක ගත කළ යුතු බව තීරණය කරයි. අනේක විධ මහලු ජීවිත අතර ජීවිතයේ නේක ස්වරූප හඳුනාගනිමින් චුන්ග් ගෙවන ජීවිතය සිය ‘ප්‍රාණසම‘, පුතකු වැනි රොජර්ගේ ඇසුරින් පිරී යයි. සිනමාකරුවකු ලෙස ඔහු නිපදවන සිනමා කෘතියේ මංගල දර්ශනය කෙළවර, අසාර්ථක සිනමා පටය ගැන ඔහු හමුවේ අදහස් දක්වන්නට අකමැති ආරාධිතයින් ඔහු මගහැර පිටව යයි. පාළු වීදි මගෙහි ඔහු හා ඇවිද යන්නට ඉතිරි වන්නේ, මව හා සම තැන තබමින් ඔහු එහි කැඳවූ චුන්ග් ය.

“මම දැක්ක ගොඩක් අය චිත්‍ර‍පටිය මැද්දෙ නැගිටල යනව. මම හිතුව ඒ අය වැසිකිළියට යනව ඇති කියල. ඒත් කවුරුත් ආයෙම ආවෙ නෑ“ චුන්ග් රොජර් විමසන්නේ පාළු වීදියේ ඇවිද යන අතරතුර ය.

“ඒ ගොල්ලො ගියේ චිත්‍ර‍පටිය හොඳ නැති නිසා... මට මූණ දෙන්න අකමැති හින්ද!“

“හොඳ නෑ??? නෑ... ඒක හොඳ චිත්‍ර‍පටියක්!!“


චුන්ග් තුළ වෙසෙන රොජර්ගේ මව පැමිණ රොජර්ව අස්වසාලයි.

පසෙකින්, එක් එක් දිනයන්හිදී මෙලොවින් සමුගන්නා හෝ දුකට පත්ව සිටින මහලු නිවාසවාසීන්ගේ ජීවිත දෙස බලා කම්පා වන චුන්ග් ඒ අතරින් තම ජීවිතයේ වේදනාවන් නසන්නට තමන් සොයා එන රොජර්ගේ දයාබරිත බව හමුවේ සතුටට පත් වෙයි. දිනෙන් දින වියැකෙන ජීවිතය අවසන් වන්නට මත්තෙන් අතීතය පිළිබඳ බොහෝ දේ රොජර් සමග හුවමාරු කරගන්නට ඇයට හැකි වෙයි.

චුන්ග් සහ රොජර්... හොංකොං නමැති කුඩා නගර දේශයේ වීදි මත සරමින් ජීවිතයක වන අරුත අපට පසක් කරන්නට කැමරා කාචයට ඉඩ දෙයි. ‘A Simple Life’ යනු ඔබ මග හැර යා නොයුතු සිනමා වියමනක් වන්නේ ඒ පසක් කොට ගත යුතු ජීවිත අරුත් එම සිනමා රූප මත හිඳ අප දෙස බලා සිටිනා හෙයිනි. 

-      ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා -  

Saturday, November 12, 2016

දුවන්න ලෝලා දුවන්න! (ජීවිත සිනමාව)

(රිවිර සිනමා කොලම- 8)

ලෝලාට සිය පෙම්වතා වන මන්නිගෙන් හදිසි දුරකථන ඇමතුමක් ලැබේ. අපරාධයක් අවසානයේ ලැබුණු මාර්ක් ලක්ෂයක මුදල් බෑගය රැගෙන ඔහුගේ පාතාල නායකයා වෙත ඒ රැගෙන යන්නට ලෝලා නොපැමිණීම හේතුවෙන් උමං දුම්රියක ගමන් කරන්නට මන්නිට සිදුවූ බවත්, හදිසියේම ටිකට් පරීක්ෂකවරයා පැමිණීම නිසා ලහිලහියේ දුම්රියෙන් බැස ගනිද්දී ඔහු අතින් මුදල් බෑගය මගහැරුණු බවත්, දුම්රියේ ගිය හින්නෙකු අතට ඒ පත් වනු ඔහු යාන්තමින් දුටු බවත්, හරියටම මධ්‍යාහ්නය වන විට මුදල් යළි පාතාල නායකයා අතට පත් නොකළහොත් ඔහු මරා දැමෙනු ඇති බවත්, දැඩි ආතතියකින් ඔහු කියාගෙන යයි. මන්නි හා මුදල් බෑගය ගෙන එන්නට යාමට නොහැකි වූයේ ලෝලාට ය. ඒ ඇයගේ කුඩා මෝටර් බයිසිකලය කවරකු හෝ සොරකම් කිරීම හේතුවෙනි. මන්නිගේ අදහස ජීවිතය රැකගනු වස් මුදල මංකොල්ල කන්නට ය. ලෝලාගේ අදහස.... මධ්‍යහ්නයට ඇති විනාඩි විස්ස තුළ කෙසේ හෝ මුදල් සොයා ගනු පිණිස.... දුවන්නට ය!

ඇය දුවන්නට පටන් ගනියි!

1998 වර්ෂයේ එළි දුටු ‘රන් ලෝලා රන්‘ (Run Lola Run) ප්‍ර‍කට ජර්මානු සිනමාකරු ටොම් ටයික්වර් විසින් නිර්මාණය කෙරුණු, ලෝක සිනමා ප්‍රේක්ෂක ආකර්ෂණය දැඩිව හිමි කරගත්, සිනමා පටයකි. සම්මාන 41කට නාමකරණය ලැබ ඉන් 26ක් දිනූ ‘රන් ලෝලා රන්‘ ලෝක සිනමාවේ විශිෂ්ඨතම කෘති සියය අතර සිය නම සඳහන් කරගන්නට 2010 වසරේදී වරම් ලබා ගත් සිනමා පටයකි. සාමාන්‍ය සිනමා කෘතියක අවම ධාවන කාලයටත් වඩා බොහෝ අඩු ලෝලාගේ දිව යෑමේ කාලය වන මිනිත්තු විස්ස තත්‍ය කාලය හා සමානුපාතිකවම අවසන් වෙමින් මිනිත්තු විස්සක් තුළ එහි ආඛ්‍යානය කෙළවරට පැමිණිය ද, කෘතියේ ඇති සුවිශේෂ බව වන්නේ එය යළි එක් සැනෙකදී ආරම්භයට පිවිස යළි ලෝලා මුල් මිනිත්තුවේ සිට දුවන්නට පටන් ගැනීමයි. චිත්‍ර‍පටය පුරා ලෝලා අතිශය සමාන පසුබිම් මතින්, ඉතා කුඩා තත්පරයක දෙකක වෙනසක් මත ඇය මුහුණ දෙන විසල් වෙනස්කම් හා ගැටෙමින්, සිය පෙම්වතාගේ ජීවිතය රැක ගනු වස් දිව යනු අපට පෙනෙයි.

බොහෝ සිනමා ආඛ්‍යානවලින් වෙනස් වන ‘රන් ලෝලා රන්‘ යනු සිය පෙම්වතා වෙනුවෙන් මිනිත්තු විස්සක් තුළ මාර්ක් ලක්ෂයක් සොයාගන්නට පෙම්වතියක දරණ වෑයමක් පමණකදු නොවේ. එය ඉතා කුඩා නිමේෂයකින් අප ඉදිරියෙන් හෝ පසුපසින් අප වෙත හමු වී මැකී යන ක්ෂුද්‍ර‍ අංශු මාත්‍ර‍යකින් හෝ අප මතකයක නොරැඳ‍ෙන සුළු සිදුවීමක් හෝ හමුවන නන්නාඳුනන්නෙක් වුව කෙතරම් දුරට අපගේ ජීවිතයේ ඉදිරිය වෙනස් කරන්නට ඉඩ ඇති දැයි අපට පසක් කර දෙමින්, ජීවිතයේ අරුමය හා අසිරියත් තවත් ලෙසකින් නිස්සාරත්වයත් එකවර හෙළි කරන අපූරු සිනමා පටයකි.

ආසන්නයේම ඇති සුපිරි වෙළඳසැල මංකොල්ල කා සිය ජීවිතය රැකගනු පිණිස මාර්ක් ලක්ෂයක් සොයන්නට මන්නි ගෙන ඇති තීරණය වළක්වන්නට බැංකු නිලධාරියෙකු වන සිය පියා වෙත දුවන ලෝලාට ඒ දිවීම අතරතුර මුණගැහෙන අංශු මාත්‍ර‍ දේවල්, එනම් නිවාස සංකීර්ණයේ පඩි පෙළ මත හමුවන බල්ලකු කැටුව යන මිනිසා, ළදරු කරත්තයක් තල්ලු කරගෙන යන කාන්තාව, පාපැදිකරුවා, සිය මෝටර් රථය හප්පාගත් ඇය හඳුනන මෙයියර් මහතා, වීදුරු තහඩුවක් මග හරහා ඔසවාගෙන යන කම්කරුවන්, වේගයෙන් ඇදී යන ගිලන් රථය ආදී සියල්ල යළි යළිත් මුල සිට ඇරඹෙන කතාව තුළ නැගී ඒ වෙනස් කාල නිමේෂ තුළ දී, එක්කෝ ඇයගේ ගමන දැඩි ලෙස තීරණය කරයි; නැතිනම් ඇයට මග හැරී යයි.

‘රන් ලෝලා රන්‘ ඔබට අන්තර්ජාලය මගින් පහසුවෙන් සොයාගත හැකි සිනමා කෘතියකි. එහෙත් ඔබ එය නැරඹිය යුත්තේ, චිත්‍ර‍පටයේ වේගවත් බව හා සමානුපාත නොවෙමින්, එහි කිසිදු නිමේෂයක් අත් නොහැර, ඉතා සාවධානව ය. ඒ එය සිනමා කාලය හා සමපාත වන ජීවිතයේ යථා කාලයේ මිනිත්තු විස්සක් පමණක් නොවන හෙයිනි.

ලෝලා දිව යන්නේ මූලිකව සිය ජීවිතය මිනිත්තු විස්සකින් උඩු යටිකුරු කරන්නට ඉඩ ඇති අසීමිත අවදානම පරදන්නට ය. එනම් ජීවිතය දිනන්නටය. ජීවිතය යනු තත්පර දශමයක් තුළ දැඩිව වෙනස් විය හැකි අරුමැති දෙයක් බව ලෝලා දිවයමින්ම අපට පසක් කර දෙයි. ඇයගේ මිනිත්තු විස්ස තුළ ඇය යළිත් හැරී මුල සිට දුවන විට ජීවිතය දිවගොස් වැළඳ ගත යුතු, පරාජය හිමි කරගත නොයුතු දෙයකැයි අපට ද පසක් වෙයි.

‘දුවන්න ලෝලා දුවන්න!‘

අපට ද මුර දෙන්නට සිතෙයි. ඒ කුඩා තත්පරයක් තුළ වුවත් ජීවිතයේ අසිරිය සැඟව ඇති බව සිනමා රූපය අපට පවසන හෙයිනි.



-      ප්‍රියන්ත ෆොන්සේකා -